Kết quả phân tích không chỉ phụ thuộc vào thiết bị. Nhiều sai số phát sinh từ bước chuẩn bị mẫu: cân, chiết, pha loãng, lọc, chuyển mẫu, bảo quản và ghi nhãn. Một quy trình tiền xử lý tốt giúp dữ liệu đáng tin cậy hơn và giảm số lần phải chạy lại.
1. Nguồn nhiễm chéo thường gặp
- Dùng chung spatula, pipette tip, syringe hoặc lọ chứa.
- Dụng cụ thủy tinh rửa chưa sạch hoặc còn cặn dung môi.
- Không tách khu vực mẫu nồng độ cao và nồng độ thấp.
- Không thay găng tay khi chuyển giữa các nhóm mẫu.
- Blank bị nhiễm từ môi trường, dung môi hoặc vật tư tiêu hao.
2. Thiết lập mẫu kiểm soát
Phòng thí nghiệm nên sử dụng blank, mẫu lặp, mẫu spike, mẫu chuẩn kiểm tra và mẫu QC theo yêu cầu phương pháp. Các mẫu này giúp phát hiện nhiễm nền, mất chất trong quá trình chiết hoặc sai số do thao tác.
3. Ghi nhãn và truy xuất
Mỗi mẫu nên có mã duy nhất, ngày chuẩn bị, người thực hiện, dung môi sử dụng, hệ số pha loãng và điều kiện bảo quản. Với các mẫu nhạy sáng, dễ bay hơi hoặc dễ phân hủy, cần ghi rõ thời gian tối đa từ chuẩn bị đến phân tích.
4. Thực hành giảm sai số
- Chuẩn bị SOP rõ ràng cho từng nhóm mẫu.
- Sử dụng vật tư sạch, phù hợp ứng dụng phân tích.
- Chạy blank sau mẫu nồng độ cao nếu có nguy cơ carryover.
- Kiểm tra cân, micropipette và dụng cụ định mức định kỳ.
- Hạn chế mở nắp mẫu lâu trong môi trường có bụi hoặc hơi dung môi.
5. Khi nào cần rà soát tiền xử lý?
Nên rà soát quy trình khi độ thu hồi thấp, RSD cao, blank có tín hiệu bất thường, mẫu lặp lệch nhiều hoặc kết quả không phù hợp với mẫu QC. Đừng chỉ tập trung vào thiết bị; hãy kiểm tra toàn bộ chuỗi thao tác từ mẫu ban đầu đến vial cuối cùng.
QEMIX khuyến nghị: Lựa chọn đúng dung môi, vật tư lọc, vial, chuẩn và dụng cụ định mức sẽ giúp bước chuẩn bị mẫu ổn định hơn, đặc biệt trong các phòng thí nghiệm kiểm nghiệm có lượng mẫu lớn.
Tài liệu tham khảo
- OSHA Laboratory Safety: https://www.osha.gov/laboratories
- NIST Standard Reference Materials: https://www.nist.gov/srm
